Lekcje z podręcznikiem „Mobilna chemia”

Podręcznik Mobilna Chemia (Bartoszewicz, Gulińska 2014) został opracowany z myślą o możliwościach urządzeń mobilnych, nie jest wersją elektroniczną (PDF) drukowanego podręcznika, nie odwołuje się do tradycyjnych rozwiązań, lecz kreuje nowe możliwości interakcji ucznia w procesie nauczania-uczenia się. Wśród wielu propozycji na szczególną uwagę zasługują: bogaty wybór dobrze zilustrowanych eksperymentów; filmy wraz z zadaniami filmowymi; propozycje doświadczeń, które można samodzielnie wykonać w domu; animacje; audycje radiowe; podsumowania w formie infografik, schematów i tabel; gry dydaktyczne; wirtualne laboratorium; propozycje projektów; interaktywne zadania dla ucznia i testy na wzór arkusza egzaminacyjnego.

Badania nad skutecznością edukacyjną podręcznika Mobilna chemia rozpoczęto w czerwcu 2014 roku i prowadzono w gimnazjach Poznania, Łodzi i Szczecina. Większość lekcji prowadziła Magdalena Mikołajczyk w ramach pracy magisterskiej realizowanej w Zakładzie Dydaktyki Chemii.

Uczniowie Gimnazjum nr 60 im. Cyryla Ratajskiego – 06.06.2014 r

Uczniowie Zespołu Szkół Politechniki Łódzkiej – 12.09.2014 r.

Uczniowie gimnazjum przy I Prywatnym LO w Szczecinie – 21.05.2015 r.

Uczniowie gimnazjum nr 63 im. Laureatów Nagrody Nobla w Poznaniu – 15.06.2015 r.

 

Analiza obserwacji przeprowadzonych lekcji

Zastosowanie iPadów na lekcji chemii jest dla uczniów fascynującym przeżyciem, a w szczególności gdy miały z nim do czynienia pierwszy raz. Dlatego początkowo uczniowie są nieco rozkojarzeni zastosowaną technologią, jednak przy częstszym kontakcie oswajają się z jego możliwościami i wtedy większą uwagę poświęcają samej lekcji. Dostrzegalne to było w klasach w Szczecinie, gdzie szkoła ta od dawna wprowadziła iPady na lekcji, dzięki temu uczniowie wiedzą w jaki sposób pracować i lekcja odbywa się znacznie szybciej. Dzięki temu, że uczniowie korzystają z takich technologii, po powrocie do domu wyrażali chęć obejrzenia nagranych doświadczeń w trakcie zajęć chemii. Dla większości uczniów obsługa multimedialnego podręcznika była prosta i nie sprawiała większych komplikacji.

W XXI wieku uczeń ma do czynienia z coraz to nowszymi technologiami, dlatego nie ma obawy o to, aby uczeń mógłby nie poradzić sobie z obsługą podręcznika Mobilna Chemia. Często spotykano się z pozytywnymi komentarzami skierowanymi w stronę tego podręcznika, dlatego jest on atrakcyjny zarówno dla nauczycieli jak i dla uczni. Jeden
z uczniów po lekcji podszedł i powiedział: „Pokazałam mojej koleżance ten podręcznik, bo miała problemy z chemią i okazało się, że ten podręcznik zachęcił ją do nauki i nagle zrozumiała wszystko to, co wcześniej było dla niej zbyt skomplikowane." Bywali też zwolennicy zwykłego papierowego podręcznika, jednak zdecydowana większość preferowała podręcznik multimedialny. Podkreślając jego walory: „nie muszę nosić ciężkiej torby z książkami, mogę w domu obejrzeć jeszcze raz film, przekazywane treści są o wiele ciekawsze i zachęcają do nauki" itd. Początkowo nauczycielom trudniej zorganizować czas lekcji i przekazać informacje w 45 minut, gdyż często z początku pojawiają się jakieś problemy techniczne. Jednak po pewnym czasie dochodzą do wprawy i zaczynają wdrażać własne pomysły. Ważne jednak jest to, aby nie korzystać z iPada całe 45 minut, a traktować go jedynie jako jeden ze środków dydaktycznych na lekcji chemii. Nie wolno rezygnować z przeprowadzania eksperymentów chemicznych, kosztem nowych technologii. Obserwując uczniów na lekcji z iPadami widać było ich radość, jaką przynosiło im samodzielne wykonanie doświadczenia. Najciekawsza lekcja była dla nich wtedy, kiedy oglądali film w podręczniku Mobilna Chemia, a następnie na jego podstawie sami wykonywali eksperyment chemiczny, zastanawiając się nad obserwacjami i wnioskami oraz robiąc zdjęcia czy nakręcając film dokumentujący ich pracę. W ramach powtórzenia wiadomości korzystano z gry „Pędząca stonoga" – uczniowie rywalizowali między sobą, dzięki czemu w sposób zabawowy zdobywali i utrwalali zdobytą wiedzę.
Rolę grafiki w podręczniku Mobilna Chemia sprawdzono w badaniach ankietowych.

 

Badania ankietowe

Pierwsza ankieta pozwoliła na potwierdzenie obserwacji i postawionych tez w badaniach pedagogicznych. Grupa badawcza liczyła 34 osoby w przedziale wiekowym 15-16 lat. Przeprowadzona ankieta była zbiorowa – dotyczyła całego podręcznika
i różnych aplikacji, dlatego zestawienie wyników będzie dotyczyło odpowiedzi na niektóre pytania, jedynie te które związane są z tematem pracy.

wyk1

Wykres 1. Odpowiedzi ankietowanych na pytanie 1w ankiecie 1 (opracowanie własne)

Dla większości uczniów Mobilna Chemia to intuicyjny podręcznik i nie sprawia większych problemów.

wyk2

Wykres 2. Odpowiedzi ankietowanych na pytanie 6 w ankiecie 1 (opracowanie własne)

Gra edukacyjna w szczególności spełnia swoją rolę w utrwalaniu zdobytej wiedzy. Dla dwóch uczniów gra była za trudna, ale posiadała ciekawe informacje.

wyk3

Wykres 3. Odpowiedzi ankietowanych na pytanie 7 w ankiecie 1 (opracowanie własne)

Doświadczenia domowe są dla większości uczniów ciekawe i wzbudzają zainteresowanie przedmiotem. Jednak pozostali uczniowie zwracali również uwagę na fakt, że doświadczenia w podręczniku Mobilna Chemia pomagają w zrozumieniu trudnych zagadnień chemicznych czy mają ciekawą grafikę. Pozostałych dwóch uczniów nie zdążyło wykonać eksperymentu na lekcji chemii.

wyk4

Wykres 4. Odpowiedzi ankietowanych na pytanie 8 w ankiecie 1 (opracowanie własne)

Wszystkim ankietowanym uczniom zrozumienie i zapamiętywanie informacji przychodziło o wiele łatwiej w formie grafiki.

W ankiecie znalazły się też pytania otwarte. Poniżesz zestawiono kilka odpowiedzi, które dotyczą bezpośrednio tematu pracy:

Jaką rolę pełnią rysunki oraz fotografie w podręczniku Mobilna Chemia?

  • „Zachęcają, ma się ochotę na nie patrzeć, przyciągają wzrok"
  • „Pełnią rolę łatwiejszego zapamiętywania zdobytej wiedzy"
  • „Zwracamy na nie uwagę, pomagają nauczyć się danego tematu"
  • „Ułatwiają naukę i łatwiej jest też coś zapamiętać"
  • „Wspomagają zapamiętywanie"
  • „Pomagają zapamiętać i utrwalić materiał"
  • „Mają za zadanie przedstawić ważne informacje w prostszy i przejrzysty sposób"
  • „Przyciąga uwagę i zainteresowanie"
  • „Jesteśmy w dużej części wzrokowcami. POMAGAJĄ!"
  • „Uważam, że dzięki nim można łatwiej nauczyć się trudnych zagadnień"
  • „Uatrakcyjniają podane informacje"
  • „Sprawiają, że można wiele rzeczy łatwiej zapamiętać"
  • „Lepsze zapamiętywanie informacji/zagadnień"
  • „Pomagają wyobrazić sobie różne rzeczy, bez nich podręcznik byłby nudny"

Jakie elementy są najbardziej atrakcyjne w podręczniku Mobilna Chemia?

  • „Rysunki oraz gry"
  • „Ciekawe obrazki"
  • „Gry różnego rodzaju"
  • „Nowoczesność i różnorodność informacji"
  • „Dużo ilustracji"
  • „Ciekawe i proste informacje"
  • „Grafika i zdjęcia"
  • „Doświadczenia"

Co warto zmienić w podręczniku Mobilna Chemia?

  • „Nic"
  • „Mniej tekstu"
  • „Łatwiejsze przewijanie stron"
  • „Na razie jest dobrze i nic nie trzeba zmieniać"
  • „Uważam, że nie warto nic zmieniać, gdyż jest ciekawy, ale także śmieszny i zabawny"

Czy wolisz uczyć się z pomocą podręcznika drukowanego czy multimedialnego?

  • „Wolę uczyć się z pomocą podręcznika multimedialnego"
  • „Zależy. Lubię i to i to"
  • „Multimedialnego (są lżejsze i ciekawsze)"
  • „Obojętnie"
  • „Zdecydowanie multimedialny"
  • „Multimedialnego, ponieważ wszystko jest wygodniejsze do zapamiętania"
  • „Drukowany"
  • „Multimedialnego, ponieważ wszystko jest prostsze do wykonania"
  • „Zdecydowanie za pomocą multimedialnego, ponieważ gwarantuje lepsze rezultaty w nauce"

Dzięki zastosowaniu w ankiecie pytaniom otwartym uzyskano wiele ciekawych odpowiedzi od uczniów. Odpowiedzi uczniów potwierdziły, że grafika spełnia wszystkie swoje funkcje: dekoracyjne (poprawiając atrakcyjność tekstu), motywacyjne (zwiększając zainteresowanie tekstem), interpretujące (sprawiając, że informacja jest bardziej zrozumiała), transformujące (sprawiając łatwiejsze zapamiętywanie informacji), organizacyjne (poprawiając zintegrowanie informacji tekstowych), reprezentujące (powodując, że informacje stają się bardziej konkretne), powtórzeniowe.

Szukaj

Kontakt

Zakład Dydaktyki Chemii UAM

ul. Umultowska 89b,

61-614 Poznań

Kierownik Zakładu

Hanna Gulińska

tel. 61 829 1583

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.