Projekt Kolegium Śniadeckich

Projekt Kolegium Śniadeckich – innowacyjny program nauczania przedmiotów przyrodniczych to propozycja dla nauczycieli i uczniów, aby myśleć o edukacji w sposób nowatorski, projektowy i wyprzedzający. Liderem projektu jest Ogólnopolska Fundacja Edukacji Komputerowej (kierownik: Leszek Duda); a partnerem Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Do projektu UAM powołał zespół interdyscyplinarny z Wydziału Biologii, Chemii, Fizyki, Geografii i Matematyki pod kierownictwem wybitnego pedeutologa prof. Stanisława Dylaka.

Głównym celem projektu jest zwiększenie zainteresowania uczniów przedmiotami matematyczno-przyrodniczymi poprzez wdrożenie w liceach (17-19 lat) metody nauczania i uczenia się wyprzedzającego z intensywnym wykorzystaniem platformy edukacyjnej. W myśl tej metody uczniowie przed tradycyjną lekcją przygotowują się do zajęć według wskazówek otrzymanych od nauczyciela, zaś podczas lekcji omawiają temat w sposób problemowy i wielokontekstowy. Nauczyciel steruje procesem przygotowania się uczniów poprzez platformę edukacyjną i uzupełnia nabyte przez nich wiadomości i umiejętności w czasie nauczania klasowo-lekcyjnego.

Uczniowie, aby zrozumieć nowy materiał, używają wcześniejszej wiedzy oraz poszukują informacji, które pozwolą im na zrozumienie nowego materiału i nadanie mu znaczenia. Starają się przerzucić pomost między wiedzą uprzednią i materiałem, który mają opanować. W budowaniu tego pomostu pomocna może okazać się zaproponowana w ramach projektu strategia kształcenia wyprzedzającego, która zakłada, że cykl uczenia się składa się z trzech etapów: poszukiwania odniesień we własnej wiedzy dotychczasowej oraz w źródłach zewnętrznych; przez przetwarzanie wiadomości; do systematyzacji i budowania uczniowskiego systemu kategorialnego. W praktyce wygląda to tak, że uczniowie samodzielnie zbierają informacje, organizują je w wiadomości, następnie budują osobistą wiedzę przedmiotową przez tworzenie komunikatów i wykonywanie zadań, by w końcu z udziałem nauczyciela tę wiedzę usystematyzować [Dylak 2012].

Nauczanie chemii przed planowaną lekcją

Oparty o te założenia projekt poddany był badaniu pilotażowemu w Liceum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu oraz Liceum im. Juliusza Słowackiego w Grodzisku Wielkopolskim, w roku szkolnym 2011/2012. Scenariusze zajęć z chemii (Gulińska, Bartoszewicz, Makles, Mischke 2011) przygotowane zostały zgodnie z założeniami reformy programowej do nowej podstawy programowej dla klasy I szkoły ponadgimnazjalnej. Mając na uwadze, że chemia jest przedmiotem eksperymentalnym położono nacisk na doświadczenia wykonywane samodzielnie przez ucznia w domu oraz treści dotyczące obecności chemii w życiu człowieka. Jest to szczególnie ważne w przypadku osób kończących edukację chemiczną na tym właśnie etapie. Dobór treści zaleca pracę metodami aktywizującymi ucznia. Pozwala to na rozbudzenie zainteresowania chemią życia codziennego i przygotowanie ucznia do świadomego stosowania środków chemicznych w życiu, dostrzegania zalet i zagrożeń związanych z substancjami i zjawiskami chemicznymi.

Przygotowane w roku szkolnym 2010/2011 scenariusze nauczania chemii realizowanego metodą wyprzedzającą [Gulińska, Bartoszewicz, Makles, Mischke 2011] zawierają 15. modułów tematycznych, na które składają się:

  • scenariusze lekcji chemii opracowane zgodnie z regułami metody wyprzedzającej i zapisami reformy edukacji do realizacji w klasie I szkoły,
  • materiały pomocnicze dla uczniów (w tym opisy eksperymentów chemicznych do wykonania przez uczniów w domu),
  • materiały metodyczne dla nauczycieli (w tym rozwiązania zadań i metody ich oceny).

Wszystkie trzy części każdego modułu zawierają opisy kolejnych etapów nauczania charakterystycznych dla metody wyprzedzającej:

  1. aktywacji,
  2. przetwarzania,
  3. systematyzacji
  4. ewaluacji.

Zaplanowane w ten sposób lekcje chemii oprócz typowych dla przedmiotu kompetencji matematycznych i naukowo-technicznych stawiają sobie za cel kształtowanie innych kompetencji kluczowych, jak np.: porozumiewanie się w języku ojczystym, kompetencje informatyczne, umiejętność uczenia się, inicjatywność i przedsiębiorczość.

Jednostki przeznaczone do nauczania chemii metodą wyprzedzającą stwarzają uczniom różnorodne możliwości pracy, także w środowisku cyfrowym. Uczniowie mogą pracować samodzielnie lub w grupie, mogą porozumiewać się między sobą oraz z nauczycielem. Różnorodne środowiska pracy oraz spójne materiały dydaktyczne sprzyjają takim aktywnością uczniów, jak m.in. analizowanie, uogólnianie, sprawdzanie i wnioskowanie.

Metoda została przygotowana dla przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, ale nadaje się ona nie tylko dla nich – jest uniwersalna.

Nie jest ona łatwa w stosowaniu, jednak argument na rzecz jej stosowania jest taki, że wysiłek nauczycieli i uczniów poświęcony na nauczanie/uczenie się metodą kształcenia wyprzedzającego jest mniejszy niż kształcenie metodami tradycyjnymi. Musimy mieć jednak świadomość, że chcąc lepiej przygotowywać uczniów do życia w nowoczesnym społeczeństwie – a właściwie do społeczeństwa, jakim będą oni za kilka lat – musimy włożyć w to więcej wysiłku.

Kluczowym efektem projektu obok strategii kształcenia wyprzedzającego jest także dostępna on-line platforma edukacyjna nazwana „Kolegium Przyrodnicze".
Na platformie zostały umieszczone materiały dydaktyczne: poradnik zatytułowany Metodyka kształcenia strategią wyprzedzającą oraz 75 filmów i tematów z biologii, chemii, fizyki, geografii i matematyki dla I klasy liceum ogólnokształcącego.

Więcej informacji na stronie projektu:
http://www.kolegiumsniadeckich.pl/

Bibliografia
Dylak S., Metodyka kształcenia strategią wyprzedzającą, praca zbiorowa, podręcznik współfinansowany ze środków Unii europejskiej w ramach europejskiego funduszu społecznego, Poznań 2012
Gulińska H., Bartoszewicz M., Makles G., Mischke K. Scenariusze zajęć z chemii metodą wyprzedzającą – Kolegium Śniadeckich, Zakład Dydaktyki Chemii, Poznań2011
Kolegium Śniadeckich: O projekcie, www.kolegiumsniadeckich.pl oraz www.ofek.pl. [dostęp 01.07.2013]

Szukaj

Kontakt

Zakład Dydaktyki Chemii UAM

ul. Umultowska 89b,

61-614 Poznań

Kierownik Zakładu

Hanna Gulińska

tel. 61 829 1583

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.